• Het asfalteren van een taxibaan naast de Zwanenburgbaan.

    René de Leeuw
  • Tijdens onderhoud staat op baankoppen dit kruis om vliegers te waarschuwen hier niet te landen.

    René de Leeuw

Grote beurt voor Zwanenburgbaan op luchthaven Schiphol

SCHIPHOL Op Schiphol ondergaat de Zwanenburgbaan momenteel een 6 weken durende grote onderhoudsbeurt. Die duurt tot 21 april en het is een enorme klus. Er zijn tweehonderd medewerkers van aannemer Heijmans bij betrokken. Het werk gaat 24 uur per dag, 7 dagen per week door.

De banen op Schiphol hebben het zwaar te verduren. Bij starts wegen vol beladen jumbojets meer dan 400 ton. Bij het landen zijn ze ongeveer half zo zwaar, maar ze raken de baan dan wel met een snelheid van rond 250 kilometer per uur. Bedenk daarbij dat de wielen dan van het ene op het andere moment versnellen van stilstand naar die 250 kilometer per uur. Niet alle vliegtuigen zijn zo groot, maar er landen er op één baan wel tot zeshonderd per dag.

GOEDE GRIP Om vliegtuigen een goede grip te geven, is het oppervlak ruw. "Daardoor slijt er per landing wel zo'n zeven kilo rubber van de banden van een vliegtuig", zegt Remco Roest, hoofduitvoerder van aannemersbedrijf Heijmans die het onderhoudswerk op Schiphol uitvoert. "Ik merk zelf ook dat als ik hier over de baan rij, dat m'n autobanden sneller slijten dan op de snelweg."

Banen vergen intensief onderhoud en dat is er in diverse vormen. Zo is er voortdurend klein regulier onderhoud waarvoor banen niet buiten gebruik hoeven te worden gesteld. Voor wat grotere klussen gaat elke baan er jaarlijks één week uit. Dan worden bijvoorbeeld de markeringen weer op kleur gebracht, wordt rubber verwijderd, vinden er wat grotere reparaties plaats en worden installaties langs de baan onder handen genomen.

VERLICHTING Bij groot onderhoud, dat om de 7 jaar plaatsvindt, gaat een baan er, afhankelijk van wat er moet gebeuren, 6 tot 10 weken uit. Dan wordt bijvoorbeeld het oppervlak opnieuw geasfalteerd en worden bekabeling en verlichting vervangen. Het is echter niet zo dat bij elke grote beurt het oppervlak een nieuwe asfaltlaag krijgt, dat is afhankelijk van de staat van de baan. Zo krijgen bij de Zwanenburgbaan nu alleen delen van de erlangs lopende taxibanen een nieuwe oppervlaktelaag en wordt er meer dan 100 kilometer kabels vervangen.

Waar de vliegtuigen de Zwanenburgbaan oversteken op weg naar of komend van de Polderbaan maken we nu al wel een nieuwe toplaag", vertelt Edwin van Calck, capaciteitsexpert onderhoud van Schiphol . "Dat is omdat we in 2023 de Zwanenburgbaan wel helemaal gaan asfalteren. Dan is dat stuk alvast gedaan en kunnen vliegtuigen straks gemakkelijk de Polderbaan blijven bereiken."

VEILIGHEID Veiligheid staat voorop en er wordt alles aan gedaan om het veiligheidsbewustzijn van de mensen die aan de baan werken te verhogen. Natuurlijk zijn er helmen en fel gekleurde hesjes. "Maar onze mensen moeten ook bij iedere werkopdracht precies weten wat ze moeten doen om fouten te voorkomen", zegt projectleider van Heijmans Dick Kuin tijdens een uitgebreide veiligheidsinstructie die ook bezoekers zoals nieuwsgierige journalisten vooraf krijgen. "Bij twijfel moeten zij dat direct aangeven bij hun chefs. Afval mag niet gaan rondzwerven en gereedschap mag niet per ongeluk op de baan achterblijven. De straalmotoren van vliegtuigen werken als enorme stofzuigers en rommel kan daardoor gemakkelijk in de motoren terechtkomen. Daar kunnen rampzalige ongelukken door gebeuren. Ook etensresten horen hier niet thuis. Die trekken vogels en andere dieren aan."

"De voorbereiding begint al zo'n 5 jaar tevoren en vergt een zorgvuldige planning opdat er niet teveel projecten tegelijkertijd worden opgestart", aldus Van Calck. "Ongeveer een jaar tevoren worden de details uitgewerkt. Er wordt gezorgd dat iedereen precies weet wat er gaande is. Zo is er nu over de Zwanenburgbaan een tijdelijke taxibaan gemaakt ter vervanging van de taxibaan die nu wordt geasfalteerd. Verkeersleiders moeten weten hoe en wanneer vliegtuigen omgeleid moeten worden en ook vliegers moeten hiervan op de hoogte zijn."

LOGISTIEKE OPERATIE Een baan onderhouden is een enorme logistieke operatie. Alles wordt uitgedrukt in grote getallen. Alleen al bij taxibaan Bravo is 14.000 ton oud asfalt verwijderd en afgevoerd met zware vrachtwagens die hiervoor honderden ritten maakten. Aan de noordkant van de baan wordt meer dan honderd kilometer kabel vervangen. Hoe zorgvuldig dat alles ook wordt voorbereid, het weer kan het werk flink verstoren. "Zo hadden we hier de eerste dagen last van harde wind", weet Roest. "Bij zulk weer kun je geen toplaag aanbrengen, want dan koelt het asfalt te snel af en dat geeft geen goed resultaat. De asfaltfabriek heeft intussen meer klanten waar ze rekening mee moeten houden en dat maakt het soms best ingewikkeld."

Onderhoud leidt tot meer vluchten op de andere banen. Verkeer dat normaal de Zwanenburgbaan gebruikt, wijkt nu veelal uit naar de Buitenveldertbaan. In Zwanenburg is het heerlijk rustig, maar onder meer Buitenveldert en Amstelveen zitten met extra herrie. De luchthaven onderzoekt momenteel hoe het onderhoud sneller en slimmer kan. Zo komt tijdens het persbezoek een nieuw soort asfalt ter sprake, waar Heijmans en Schiphol al jarenlang aan werken.

"Tot nu toe wordt de speciale ruwe toplaag apart aangebracht", weet Roest. "Daarom asfalteren we twee keer. Het nieuwe asfalt kan in één keer worden aangebracht en krijgt dan meteen een ruw oppervlak. Dat scheelt veel werk. We testen dit asfalt nu grondig met proefvakken op taxibanen en op de Polderbaan en Zwanenburgbaan. Tot nu toe zijn de resultaten goed. We hopen in 2021 de hele Polderbaan hiermee te kunnen asfalteren."

René de Leeuw